دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز
تاریخ شروع کنترل کیفی محصولات و فرآوردههای تولیدشده، همزمان با تولید محصولات شروع شده است. در ابتدا کنترل کیفی محصولات با نگاه کردن بهظاهر محصولات و تأیید ظاهری آنها و بحث و گفتگو در مورد معایب و محاسن آنها صورت میگرفت، اما پس از پیدایش محاسبات آماری و استفاده آن در علوم مختلف، قرن هفدهم به قرن کنترل کیفیت دستاوردهای صنعتی توسط آمار معروف شد. با این حال استفاده اصولی از آمار برای کنترل کیفیت محصولات از اوایل قرن بیستم شروع شد (دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز).
در ســـــال 1924 Walter.A Shewart از کارکنان شرکت تلفن بل با کمک چارت ابداعی خود محصولات کمپانی را از نظر کیفی کنترل میکرد؛ این چارت که به چارت شوارتز معروف گردید در کارخانهها و آزمایشگاههای تشخیص پزشکی مورد استفاده قرار گرفت. استفاده از کنترل کیفی در صنعت در مقایسه با آزمایشگاهها زودتر صورت گرفت و در آزمایشگاهها کمی دیرتر، یعنی در سال 1953 معمول شد. از اواسط قرن بیستم برنامه کنترل کیفی خارجی نیز مرسوم شد و آزمایشگاهها برای بررسی عملکرد خود نتایج آزمایشهای خود را با آزمایشگاههای دیگر مقایسه میکردند (دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز).
فهرست مقاله
هدف از دوره فن ورز کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز
بهطورکلی هدف هر آزمایشگاهی اخذ نتیجه صحیح و درست و اندازهگیری دقیق نمونههای آزمایشگاهی است و برای رسیدن به این هدف باید میزان و نوع تغییرات غیراستانداردی که در آزمایشگاهها صورت میگیرد شناسایی شده و خطاهای آزمایشگاه به حداقل ممکن برسد. برای یافتن متدهای اندازهگیری صحیح، قابل دسترس، بیخطر و قابل تکرار در آزمایشگاه، روشهای گوناگونی وجود دارد. گردآوری این روشها بهصورت اصولی و مستند برای ارتقاء کیفیت خدمات آزمایشگاهی لازم است. کنترل کیفی شامل طیف وسیعی از فعالیتها است که اجرای آنها در یک قالب منسجم و مستند باعث رسیدن آزمایشگاه به کیفیت مطلوب و مقبول میگردد (دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز).
اصول کنترل کیفی
برای دستیابی به سیستم سلامت کارآمد بایستی تمامی بخشهای درگیر در این سیستم مورد توجه و کنترل قرار بگیرند. پزشکان برای انتخاب صحیح شیوههای درمانی نیازمند تشخیص درست میباشند؛ تشخیص نادرست ممکن است باعث تأخیر در درمان بیماران شده و یا در موارد نادر منجر به فوت آنان گردد. جامعه آزمایشگاهی بهعنوان یکی از بخشهای مهم سیستم سلامت در این زمینه وظیفه مهمی دارد و میتواند در تشخیص و درمان بیماران نقش مهمی را ایفاء نماید. در راستای ایفای این نقش و بالا بردن کیفیت خدمات آزمایشگاهی باید مبحث کنترل کیفی به کارکنان آزمایشگاه آموزش داده شده و بر اجرای آن نظارت کامل صورت گیرد (دوره فن ورز کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز).
اجرای این موارد برای آزمایشگاه پرهزینه و زمانبر بوده و نیاز به افراد کارآزموده دارد. متأسفانه برخی از آزمایشگاهها خواهان انجام چنین کاری نیستند و آن را کاری بیهوده و اضافی تلقی میکنند، اما اجرای این موارد برای سلامتی و بالا بردن کیفیت کار آزمایشگاه ضروری بوده و شامل تمامی مراحل آزمایش از مرحله درخواست آزمایش توسط پزشک تا مرحله جوابدهی است. فرایند کنترل کیفی، تمامی فاکتورهای مؤثر بر نتایج آزمایش مانند تجهیزات و دستگاهها، مواد و محلولها، عوامل انسانی و محیطی را مورد نقد و بررسی قرار داده، صحت و دقت نتایج حاصله را تضمین نموده و توجیهات منطقی اقتصادی و هزینهای را به دنبال دارد (دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز).
روشهای تضمین کیفیت
سه متغیر عمده بر کیفیت پاسخها در آزمایشگاه اثر دارد که کنترل آنها ضامن کیفیت است:
متغیرهای پیش از انجام آزمایش (preanalytical variable): شامل تقاضای آزمایش، شناسایی بیمار، آماده کردن بیمار، نمونهگیری، انتقال نمونه، نگهداری نمونه، پردازش و آمادهسازی نمونه، تقسیم نمونهها، تهیه لیست کاری، کارهای دفتری و نگهداری و بایگانی
متغیرهای حین آزمایش (analytical variable): شامل روش آزمایش، استاندارد و کالیبره کردن، ثبت روشها و دستور کارها، کنترل معرفها، تجهیزات و وسایل، کنترل کیفیت آزمایش انجام شده با روشهای آماری و چارتهای کنترلی، بایگانی و نگهداری آنها
متغیرهای پس از انجام آزمایش (post analytical variable): شامل وارد کردن پاسخها، تایپ و آماده نمودن جوابها، امضاء، درج مقادیر نرمال و بایگانی پاسخها (دوره فن ورز آزمایشگاه در تبریز)
كنترل متغیرهای مؤثر بر كيفيت
کنترل متغیرهای پیش از انجام آزمایش: تحقیقات نشان میدهد حدود ۴۵% خطاهای آزمایشگاه در این قسمت روی میدهد. از آنجائیکه مسئولیت دقت و صحت آزمایشها بر عهده آزمایشگاه است و مسائل بسیاری ممکن است قبل از انجام آزمایشها روی دهد که بر نتایج آن تأثیرگذار باشد و تعدادی از آنها خارج از محیط آزمایشگاه صورت میگیرد، لذا شناسایی علل خطا و کاهش میزان آن نیاز به همکاری بخشهای مختلف آزمایشگاه و در مراکز درمانی نیاز به همکاری افرادی خارج از محیط آزمایشگاه مانند پزشک و پرستار با آزمایشگاه دارد (دوره فن ورز آزمایشگاه در تبریز).
کنترل متغیرهای حین انجام آزمایش: حدود ۱۰% خطاهای آزمایشگاهی در این بخش صورت میگیرد. برای رسیدن به نتیجه درست و صحیح و کاهش خطا در این مرحله نیاز به پرسنل کارآزموده و آگاه است که بتوانند تمام فاکتورهای مؤثر در روند انجام آزمایش را شناسایی کرده و آنها را مدیریت کنند. علاوه بر پرسنل فنی تمامی عوامل مؤثر بر فرایند اجرای آزمایش اعم از دستگاهها، وسایل، معرفها و عوامل محیطی نیز بر نتایج آزمایش تأثیر میگذارند (دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز).
کنترل متغیرهای پس از انجام آزمایش: ۴۵% باقیمانده خطاهای آزمایشگاهی مربوط به این بخش است. مهمترین خطایی که بعد از آزمایش روی میدهد تهیه گزارش از نتایج آزمایش است که بیشتر آنها در بررسی نهایی توسط مسئول آزمایشگاه کشف میشود، اما برخی از آنها نیز کشفنشده گزارش میگردد. مشکل دیگری که ممکن است در این قسمت به وجود بیاید دادن جواب آزمایش یک بیمار به بیمار دیگر است که برای رفع چنین خطاهایی استفاده از سیستم جوابدهی پیشرفته، آموزش پرسنل جوابدهی و دقت در چک نتایج بیماران تا حدودی میتواند پیشگیرانه باشد.
کنترل کیفی داخلی IQC) Internal Quality Control): هدف از كنترل كيفي داخلي را WHO اطمينان از ثبات روزانه سيستم آزمايش تعريف میکند. كنترل كيفي داخلي در آزمایشگاهها برای پایش روزانه دقت و صحت روش اندازهگیری به كار میرود (دوره فن ورز آزمایشگاه در تبریز).
کنترل کیفی داخلی در بخش بیوشیمی: بیوشیمی مهمترین بخش آزمایشگاه محسوب میشود و لذا کیفیت کار انجامشده در این بخش در ارتقاء سطح خدمات آزمایشگاه بسیار مؤثر است. انجام کنترل کیفی در بخش بیوشیمی نیاز به مراحل گوناگون و گستردهای دارد که تعدادی از آنها با انتخاب نویسنده در این مبحث توضیح داده شده است.
آموزش فن ورز کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز
نمونه کنترل: طبق نظر Clinical Laboratory Standards Institute)) CLSI مواد كنترلي بايستي متفاوت از كاليبراتور باشند. مادههای کنترلی دارای محدوده غلظتی هستند که اغلب برای کنترل کیفیت روش آزمایشگاهی بکار میروند و نباید بهعنوان جایگزین کالیبراتور استفاده شوند. کالیبراتورها دارای مقادير مشخص هستند که برای کالیبراسیون استفاده میشوند. هر آزمایشگاهی باید نمونه کنترلی خود را در دو سطح نرمال و غیرنرمال اندازهگیری نماید؛ نمونههای کنترلی نرمال نمونههایی هستند که غلظت آنالیتهای آن در سطح نرمال قرار دارد و نمونههای کنترلی غیرنرمال نمونههایی هستند که غلظت آنالیتهای آنها بالاتر یا پایینتر از سطح نرمال قرار دارد (دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز).
مواد کنترلی در دو نوع لیوفیلیزه و مایع هستند که ممکن است از یک یا چند آنالیت با غلظت مشخص تشکیل شده باشند. هرکدام از انواع مواد کنترلی معایب و مزایای خود را دارند. کنترلهای مایع محلولهای آماده مصرف هستند و مشکلی در حجمرسانی ندارند، اما مواد موجود در این محلولها ممکن است در برخی روشها تداخل نموده و منجر به خطا گردند. کنترلهای لیوفیلیزه نیز بایستی توسط وسایل حجمی مناسب و طبق دستور سازنده کنترل به حجم رسانده شوند، در غیراینصورت باعث بروز خطا میگردد. مواد کنترلی همچنین ممكن است به دو شکل دارای مقادیر مشخص
(assayed) و فاقد مقادیر مشخص (unassayed) باشند که هر دو برای بررسی دقت بکار میروند (دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز).
کلاس فن ورز کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز
غلظت ماده کنترلی: برای کنترل کیفی داخلی بهتر است از دو غلظت مختلف کنترل استفاده شود که عبارتند از:
- غلظت مناسب برای تصمیمگیری پزشکی (decision appropriate medical): یعنی ماده کنترلی را انتخاب کرد که غلظت ماده مورد آزمایش آن در اطراف مقادیری باشد که در تشخیص پزشکی مؤثر میباشند، مثلاً برای گلوگز ناشتا میتوان دو غلظت 50 و 120 میلیگرم در دسیلیتر را انتخاب کرد که این دو مقدار در تشخیص هیپوگلیسمی و هیپرگلیسمی برای پزشک مهم است. مقادیرmedical decision آزمایشهای مختلف متفاوت است و باید با دقت انتخاب شوند.
- غلظت در محدوده گزارشدهی روش آزمایشگاهی (reportable range): بهعنوان مثال اگر سازنده کیت گلوگز، محدوده اندازهگیری گلوگز را بین ۳۰ تا ۴۰۰ میلیگرم بر دسیلیتر در نظر گرفته، در این حالت بایستی کنترلی را انتخاب کرد که محدوده غلظتی آن برای گلوگز بین ۴۰ تا ۳۸۰ میلیگرم بر دسیلیتر باشد (دوره فن ورز آزمایشگاه در تبریز).
خواص مواد كنترلي
۱- ثبات و پایداری: طرز تهیه و نگهداری مواد کنترلی راحت و آسان بوده و بعد از آماده شدن برای مدت طولانی قابل نگهداری باشد.
۲- نمونه کنترل باید ازلحاظ اقتصادی برای آزمایشگاه مقرون بهصرفه بوده و دسترسی و خرید آن آسان و میزان مصرفکنندگان آن زیاد باشد.
۳- مشابهت با نمونه انسانی مورد آزمایش: نمونه کنترل را ترجیحاً با توجه به نمونه انسانی مورد آزمایش انتخاب میکنند مانند کنترلهای با پایه سرم، خون و پلاسما
۴- نمونه کنترلی باید مطمئن بوده و عاری از آلودگی و عوامل بیماریزا باشد.
۵- هموژن بودن: نمونه کنترل باید یکنواخت بوده و غلظت آنالیتهای آن یکسان باشد، درعینحال فاقد مواد نگهدارنده مداخلهگر باشد.
۶- عدم وجود اثرات زمینهای: بین سرم کنترل و معرف مورداستفاده بایستی همخوانی وجود داشته باشد و اثری از وجود اثرات زمینهای نباشد
( دوره کنترل کیفی آزمایشگاه در تبریز )(تماس آپادانا).
مطالب زیر را حتما بخوانید
گیاهان دارویی برای درمان دیابت
183 بازدید
دوره متصدی معاملات املاک در تبریز
3.97k بازدید
هفتمین کنفرانس ملی ایده های نو در مهندسی برق، مهر ۱۴۰۱
2.88k بازدید
بهترین روش یادگیری تعمیرات تجهیزات پزشکی
244 بازدید
دوره نقشه کشی و طراحی صنعتی با کتیا در تبریز
3.17k بازدید
آشنایی با پزشکی عمومی
2.89k بازدید